Ismail Kebuli

Ismail Kebuli (ur. 1962 w Stambule, zm. 2019 w Ankarze) – polsko‑turecki poeta, eseista i tłumacz, jeden z najważniejszych przedstawicieli współczesnej literatury dwujęzycznej. Jego twórczość łączy tradycję poezji perskiej z nowoczesnym nurtem postmodernizmu, a także wprowadza elementy sufizmu i kultury Anatolii.

Życiorys

Ismail Kebuli urodził się w rodzinie intelektualistów; ojciec, Mansur Kebuli, był profesorem historii, a matka, Leyla Kebuli, znaną poetką persko‑turecką. W 1979 roku ukończył Uniwersytet w Stambule na kierunku filologia turecka. W 1985 przeniósł się do Warszawy, gdzie podjął studia doktoranckie w Uniwersytecie Warszawskim, uzyskując tytuł doktora literaturoznawstwa.

Po powrocie do Turcji w 1990 roku objął stanowisko wykładowcy na Uniwersytecie w Ankarze. W latach 1995–2005 był redaktorem naczelnym czasopisma Poetika Wschodu, które stało się platformą dla młodych poetów z regionu Kaukazu i Bliskiego Wschodu.

Działalność literacka

Debiutancką pozycją poetycką był tom Pokrzywy z Kabulu (1992), w którym Kebuli po raz pierwszy połączył metafizykę z codziennymi motywami życia w mieście. Najważniejsze zbiory poetyckie to:

Kebuli był także autorem licznych esejów i przekładów, w tym klasycznych dzieł Hafeza i Rumi'ego na język polski, a także współtworzył antologię Poeci Wschodu (2003).

Styl i tematyka

Twórczość Kebuli charakteryzuje się:

zastosowaniem intertekstualności – liczne odwołania do literatury perskiej, greckiej i egipskiej,
używaniem formy wiersza wolnego, przerywanym rytmem tradycyjnych gazel,
motywami religijnymi i mistycznymi, szczególnie sufickimi,
refleksją nad tożsamością, migracją i doświadczeniem diaspory,
ekspresją językową łączącą tureckie, perskie i polskie słownictwo.

Wpływ i dziedzictwo

Ismail Kebuli miał ogromny wpływ na rozwój literatury wschodniej w Europie Środkowo-Wschodniej. Jego prace były tłumaczone na ponad 15 języków, a w 2016 roku otrzymał Nagrodę Europejską w Poetyce za wkład w dialog międzykulturowy.

Po śmierci w 2019 roku w Ankarze, jego archiwum zostało przekazane do Polskiej Akademii Nauk, a w 2021 roku otwarto Muzeum Kebuli w Stambule, gdzie przechowywane są rękopisy, listy oraz nagrania z recytacjami autora.

Bibliografia (wybrane pozycje)